Sosyal Hizmet Perspektifinden: Kadın Konukevlerinin Etkililiği ve Mevcut Yapısı
Kadınlar tarihin hemen her döneminde, bir varoluş mücadelesi içerisinde olmuşlardır. En eski dönemlerden günümüze kadar ataerkil bir yapı toplumunda kadınlar var olduğunu , bu toplumda yer aldığını sürekli kanıtlamaya çalışmışlardır. Kadınların doğuştan gelen fiziksel özellikleri, duygusal yönleri fazla olması nedeniyle ataerkil bir toplumda dezavantaj durumuna getirebilmektedir. Ataerkil toplum(günümüzde bu kavram kırılmaya başlanmış olsa bile) kadınların; hak ihlaline maruz kalmasına, şiddete uğramasına ve günümüzün en büyük problemi olan yaşam hakkının elinden alınmasına neden olmaktadır.
Tarihte kadına yönelik her türlü şiddeti engelleyebilmek adına farklı tedbirler alınmış, bu konuda özellikle aile ve dini kurumların yardımına ihtiyaç duyulmuştur. Önceki dönemlerde toplumsal dayanışmalarla, bireysel ve mahalli tedbirlerle sağlanan kadının korunması, günümüzde öncelikli problemlerden birisi haline gelerek daha planlı ve programlı yapısal kurumlara ihtiyaç duyulmuştur.
Kadın Konukevlerinin Tarihsel Süreci(Avrupa ve Türkiye’de Kadın Konuk/Sığınma Evleri)
Avrupa’da kurumsal yapı olarak ilk kadın konukevlerinin bazı kaynaklara göre 16. Yüzyıl İtalya’sında ortaya çıktığı söylenmektedir. Avrupa’da , sığınma evlerinin bazıları sivil toplum kuruluşlarınca kurulmuş, giderleri gönüllü kadın kuruluşlarının bağışları ile karşılanmıştır. Bazıları ise giderleri devletçe karşılanarak ya da desteklenerek gönüllü kadın örgütlerince işletilmiştir.
Türkiye’de seksenli yıllarda ivme kazanan kadın hareketi; aile içi şiddeti önleme ve farkındalık oluşturma amacıyla yapılan etkinlikler zamanla kamuda karşılık bulmuş ve yasal düzenlemelerle şiddetin önüne geçilmeye, şiddetten mağdur olan kadınların korunması için kurumlar oluşturulmaya başlanmıştır.
Türkiye’de kamu kuruluşlarına bağlı ilk kadın konukevi, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu (SHÇEK) tarafından 1990 yılında faaliyete başlamıştır. Türkiye, 1983’ten sonra kamusal düzenlemelerle kadınların fiziksel, duygusal, cinsel, ekonomik ve sözlü istismardan veya şiddetten korunması, psiko-sosyal ve ekonomik sorunlarının çözülmesi, güçlendirilmesi kadınların varsa çocukları ile birlikte ihtiyaçlarının da karşılanması suretiyle geçici süreyle kalabilmeleri amacı ile kadın konukevi/sığınma evi vb. yatılı sosyal hizmet kuruluşları ortaya çıkmıştır.
Türkiye’ de Kadın Konukevleri
2828 Sayılı Sosyal Hizmet Kanunu’nun 3. maddesinin 7. fıkrasına, Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmeliğin 3. maddesinin “i” fıkrasına ve 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanuna İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin 3. maddesinin “i” fıkrasına göre kadın konukevi; “fiziksel, duygusal, cinsel, ekonomik veya sözlü istismara veyahut şiddete uğrayanların, şiddetten korunması, psiko-sosyal ve ekonomik sorunlarının çözülmesi, güçlendirilmesi ve bu dönemde şiddet mağdurlarının varsa çocukları ile birlikte ihtiyaçlarının da karşılanmak suretiyle geçici süreyle kalabilecekleri konukevi, sığınma evi, kadın sığınağı, kadın evi, şefkat evi vb. adlarla açılan yatılı sosyal hizmet kuruluşu” olarak ifade edilmektedir. Ve ayrıca 5393 Sayılı Belediye Kanunu madde 14: “büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak için zorunlu kılınmış. Diğer belediyeler ise mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.” İbaresi yer almaktadır.
Ve ayrıca, kadınların Türkiye’de başvurabileceği kurum ve kuruluşlar ise
- Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri
- Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM)
- Alo 183 Aile, Kadın, Çocuk, Yaşlı ve Engelli Sosyal Destek Hattı
- Valilikler-Kaymakamlıklar
- Cumhuriyet Başsavcılıkları, Aile Mahkemesi Hâkimlikleri
- Polis Merkezleri, Jandarma Karakolları
- Sağlık Kurum ve Kuruluşları
- Belediyelerin Kadın Danışma Merkezleri
- Baroların Kadın Danışma Merkezleri ve Adli Yardım Kurulları
- Kadın Sivil Toplum Kuruluşları
olarak sıralanabilir.
Kadın Konukevlerinde Ne Tür Destekler Sağlanır?
Kadın konukevlerinde kadınların durumlarının, aileleri ya da eşleri ile olan anlaşmazlıklarının incelenmesi ve sorunlarının giderilmesine yönelik hukuki çalışmalar ile birlikte kadın ve çocuklara doğrudan ya da ilgili kuruluşlara yönlendirmek suretiyle güvenlik, danışmanlık, tıbbi destek, geçici maddi yardım ve kreş, mesleki eğitim kursu, grup çalışmaları, sosyal, sanatsal ve sportif faaliyetler vb. alanlarda destekler meslek elemanları tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında sunulmaktadır.
Kaynakça
- Tekdere, M. ve Polat, T. (2022). Kadına şiddetle mücadelede kadın konukevi hizmeti ve belediyeler. Manas Sosyal Araştırmalar Dergi̇s, 11(2), 683 – 701. https://doi.org/10.33206/mjss.923394
- Küçükali̇̇, A. (2016). Kadın konukevi müdürlüklerinden hizmet alan kadınların genel profili ve kurumlardan aldıkları hizmetlerin verimliliği:erzurum, erzincan ve bayburt örneği. Vi̇zyonda Dergi̇si̇, 7(14), 43-57. https://doi.org/10.21076/vizyoner.245989
- www.aile.gov.tr Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü
Selen Özbek
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölümü
2. Sınıf Temsilcisi
Sosyal Hizmet Departmanı Blog Yazarları Yöneticisi
